Een sluier los in de wind

sluier marokko reisverhaal

1. Een sluier los in de wind

Ze haalt haar handen even door een teiltje water op de grond, schudt ze af en komt –haar handen drogend aan haar schort- naar me toe. Ik sta aan het hek van haar erf en wil vragen waar de camping is, die we aangekondigd zagen op een kleurrijk bordje aan de kant van de weg.

Ze spreekt geen Frans en gebaart dat ik even moet wachten. Ze roept iets naar huis en vrij snel komen twee andere vrouwen aangelopen, allebei net zo traditioneel gekleed als zij. Lange gewaden, sluiers die alleen hun gezichten vrijlaten. Een van hen is niet alleen oogverblindend mooi, maar spreekt ook nog, naast Marokkaans, vloeiend Frans en Engels. Ze legt uit dat er geen camping is, maar dat we zonder problemen kunnen overnachten naast die moskee daar, vlakbij. Het is daar rustig, er is daar geen gevaar. Geen probleem. Pas de problème, no problem. Soyez tranquille.

Ik zie donderkoppen en zeg dat zulke wolken in Nederland onweer voorspellen.

We hebben het nog even over het weer, de hemel ziet er prachtig uit, maar ook ietwat dreigend met die wolken. Ik zie donderkoppen en zeg dat zulke wolken in Nederland onweer voorspellen. De vrouwen wuiven dat idee weg, nee, hier niet hoor, morgen misschien, nu niet.

Wij zijn er gerust op en rijden langzaam naar de moskee. Daar is net een man bezig zich te wassen voor het gebed, en nadat hij zijn kaftan weer heeft aangetrokken wuift hij ons weg. Hij vindt het geen goed plan. We rijden honderd meter verder en zoeken een plek waar we niemand in de weg zullen staan. Een afgesloten hek voor een terrein dat alleen wordt gebruikt door de bewakers van het stuwmeer en dat er nu verlaten uitziet.

In de verte loopt een kudde schapen, ze mogen gaan drinken. De herderin heeft het er druk mee, de kudde is heel groot. Ze zwaait even, maar voor praatjes heeft ze geen tijd.

Wij gaan eten koken, wijn drinken, en genieten van de dreigende luchten. We lopen naar het meer, zien de vredige kudde in de verte. Als we terug zijn komen er twee vrouwen en een jongen wat wandelen langs onze plek. Ze dralen een beetje, ze willen contact. We lopen op hen af en praten. Over de reden van hun bezoek aan deze plek, en die van ons. Zij kwamen helpen met verhuizen van de familie, wij om het land een beetje te leren kennen. Een van hen is onderwijzeres op het schooltje naast de moskee. Ze geeft Arabisch en Frans, de ander heeft gestudeerd in Parijs en werkt in een nabijgelegen stad. De jongen gaat op een school veel verderop. Hij zegt niet veel. Eigenlijk niks. Hij glimlacht alleen maar. Ik denk dat hij meegevraagd is door de vrouwen omdat zij niet zonder mannelijke escorte mogen wandelen.

Ze nodigen ons uit voor de thee. En we weten dat het niet kan, niet mag, niet hoort, een uitnodiging afslaan.

Toch doen we het.

Een van de vrouwen laat haar sluier los dansen in de wind, ze heeft hem afgedaan en toont zo haar vrijheid.

Met de meest vriendelijke woorden die we maar kunnen verzinnen. We zijn moe, een beetje gespannen, een lange reis gemaakt door de binnenlanden … Ze aanvaarden onze excuses en wandelen langzaam weer terug naar het huis naast de school. Een van de vrouwen laat haar sluier los dansen in de wind, ze heeft hem afgedaan en toont zo haar vrijheid. Hoog boven haar haren laat ze de sluier horizontaal wapperen. De wind trekt aan.

Als het bijna donker is komt er een man in een oude Dacia Logan langs. Hij stapt uit, zijn kaftan is van een zware kwaliteit en waait nauwelijks op. Hij vertelt ons dat hij verantwoordelijk is voor dit gebied, dat het er veilig is, maar je weet maar nooit. Onze veiligheid kan hij niet garanderen, en we mogen daar vannacht wel blijven, maar hij heeft “Rien vu, rien ecouté” (“niets gezien, niets gehoord”). Onwetend van ons verblijf rijdt hij terug naar het dorp verderop.

Dan breekt het onweer toch los. Nederlandse donderkoppen zijn precies zo voorspellend als Marokkaanse, dat weet ik nu. Flitsen boven de moskee, flitsen voor zover als we kunnen zien, lawaai van donderslagen. En intussen klinken er uit de luidsprekers van de moskee oproepen tot gebed. En loopt de kudde blatende schapen weer snel terug met hun haastige herderin.

Een kakofonie van geluiden. Van de onvermijdelijk striemende regen die volgt, vangen de moskee en wij slechts enkele druppels. De nacht is allengs geruisloos opgestegen vanuit de velden. We proberen te slapen.

De volgende ochtend zijn we niet beroofd.

De volgende ochtend zijn we niet beroofd, is de man die niets zag en niets hoorde in geen velden of wegen te bekennen, is de moskee niet getroffen door de bliksem, is de jongen met zijn familie weer terug naar huis, en krijgen we een herkansing voor de thee. En schijnt de zon weer volop.

We zien nieuwsgierige jongens en meisjes lopen naar het schooltje. Ook kleintjes, in hun eentje, met een rugzakje en een zonnehoedje. Ze zwaaien verlegen. Wij ook.

We brengen cadeautjes naar het huis vanwaar we toestemming kregen om in de buurt te overnachten. We verontschuldigen ons voor het afslaan van de uitnodiging de avond daarvoor. Om het huis te bereiken wordt de barricade weggehaald. Die is gemaakt van takken van Arganbomen, met lelijke stekels eraan, dor, droog en effectief.

We worden opnieuw op de thee gevraagd. We laten onze slippers achter bij de voordeur en maken kennis met onze buren-voor-een-nacht. In de woonkamer gemakkelijke banken tegen alle wanden, een lage tafel, waarop twee schalen koekjes staan uitgestald en waar even later door een van de vrouwen een blad met theeglazen en versgezette thee in een zilverkleurige elegante pot wordt neergezet. Ik mag inschenken. Dat doe ik gelukkig goed: van grote hoogte de glazen vullen, zodat er wat schuim ontstaat. Niet morsen. Op tijd ophouden met schenken.

We zien dat de scholieren zich verzamelen bij het schooltje. Ze krijgen vandaag Koran-les, vertelt onze gastheer. En als we weglopen voegt ook hij zich bij de leerlingen. Ik mag geen foto maken, jammer.

Dan blijkt dat er mensen met ezelskarren volgeladen met hooi te hebben gewacht op ons vertrek. Het hek kan pas open als wij daar ons kampementje opbreken.

We stonden dus wèl in de weg.

Salam aleikum!

1sluierindewindmoskee
Photo: Moskee, pawi, (c) 2015

2. Niks gedaan

De knappe jongeman in zijn smetteloze uniform zegt trots “Je n’ai rien fait, Madame” en hij herhaalt het nog eens: “Rien fait, Madame”. Hij heeft dus niets gedaan. Hij begeleidt de chaperon terug naar de auto, waar ik op hem ben blijven wachten. Ik heb gezien hoe de chaperon werd meegenomen naar een controlepost aan de overkant van de weg, waarna ze beiden lange tijd uit zicht bleven.

Er schiet van alles door me heen. Niets gedaan, wat bedoelt hij? Niet gemarteld, niet verkracht? Niet gearresteerd? Niet beschuldigd van omkoperij? Niet afgeperst? Niet beroofd?

“Elle ne parle pas Francais, la dame? “

Ik weet geen antwoord te bedenken. Moet ik hem bedanken, misschien? Fijn dat u niets gedaan heeft, hartelijk bedankt hoor? Hij merkt mijn zwijgende aarzeling op. “Elle ne parle pas Francais, la dame? ” Spreekt mevrouw geen Frans? vraagt hij aan de chaperon.

“Si” (toch wel) antwoord ik, en leg uit dat we ons al weken helemaal houden aan de verkeersregels in Marokko. De chaperon gebaart dat hij dat al goed heeft uitgelegd en dat we mogen doorreizen.

Bij elke grote stad in Marokko zijn er politiecontroles van zowel het binnenkomende als het uitgaande verkeer. De vierbaanswegen, twee banen heen en twee terug, worden daar versmald door pilonen en roodwitte linten. Aan beide kanten blijft er dan nog één rijstrook over, waarbij het verkeer wordt gemaand langzaam te rijden. Altijd zijn er borden die daarvoor waarschuwen: ralentir, controle, police, douane. Zowel in het Frans als in het Arabisch.

En iedereen die daar rijdt houdt zich aan de slow motion, ezelskarren, paard-en-wagens, vrachtwagens, taxi’s, en toeristen. Heel langzaam rijden en wachten of de agent van dienst een teken geeft dat je door mag rijden, of dat hij je even aan de kant laat gaan om de papieren te controleren.

Die controleposten zijn permanent, en zien er charmant uit door de grote parasols die daar bevestigd zijn voor de politieagenten. Daar kunnen ze op wacht staan, beschermd tegen de felle zon. Daar kunnen ze koffie drinken, bijkletsen, en als ze het nodig vinden mensen aanhouden. De charme van die plekken krijgt een serieuzer karakter als je de ketting van scherpe ijzeren punten ziet liggen op de afgezette rijbaan. Mocht je de controlepost snel willen passeren dan leggen zij je banden wel even plat.

Altijd is het goed gegaan, behalve deze ene keer, Hoewel er geen ander verkeer is, rijden we zoals we gewend zijn stapvoets verder, in de verwachting dat de agent ons door zal wuiven.

Maar nee.

Hij houdt ons aan en zegt dat we een stopbord hebben genegeerd. “Ignoré”. Papieren graag en komt u maar even mee … Het stopbord hebben we inderdaad niet gezien. Het lijkt ons ook overbodig. Het is de enige plaats in Marokko, waar na het bord “ralentir” ook een stopbord is neergezet. Nog steeds weet ik niet zeker of er wel zo’n stopbord stond. We reden net zo langzaam als altijd bij dit soort posten.

We weten dat we niet in discussie moeten gaan met de politie. Blijf nederig (maar niet te nederig), word niet boos, erger je niet. De politie houdt van onderdanigheid, wees onderdanig.

Geheel tegen zijn natuur in blijft de chaperon zich uitputten in excuses, dat het zo jammer is dat hij dat stopbord niet heeft gezien, het is vandaag een mooie dag, ook voor u toch? … de boete werd opgezocht in een groot boek met tabellen en cijfers … dat gaat 700 dirham kosten (ong 70 euro) …, het is zo’n mooie dag vandaag, en het is me duidelijk dat ik voortaan beter moet opletten op een stopbord, ik heb me al de hele reis goed gehouden aan alle verkeersregels … de boete zakt naar 300 dirham … het is me heel duidelijk dat ik stopborden niet mag negeren, het spijt me dat ik niet beter heb opgelet, wat is het vandaag toch een mooie dag … de boete zakt naar nul.

Dat bedoelde de agent dus met “rien fait”. Niet beboet.

Hij ziet mijn Marlboro’s liggen, vraagt om een sigaret, maar als ik hem er een aanbied wuift hij dat  plotseling weer weg.

Zijn collega komt net aanlopen. Nee, hij heeft niets gevraagd. We mogen verder reizen. Hij gebaart dat we haast moeten maken.

Photo: Niks gedaan, pawi, (c) 2015
Photo: Niks gedaan, pawi, (c) 2015

Een week later worden we opnieuw tot stilstand gemaand, ook alweer zo’n knappe man in een smetteloos uniform. Deze is wat dikker, iets jonger, en nog arroganter. Was de vorige nog met wat Oosterse humor gezegend, deze niet.

Daarna wil hij ook de papieren van de “Dwien” zien.

Dus toch voor een tweede keer aangehouden. Ditmaal worden we naar de zijkant van de weg gedirigeerd, moet het raampje open en is de agent van dienst van onderaf te zien. Zijn gave huid zie ik, zijn dikke kin, zijn mooie tanden. “Parlez-vous francais?” vraagt hij op autoritaire toon. “Oui monsieur”. Hij wil onze “papiers’ zien, nee, niet die, grijze! We hebben geen grijze, wel gele papieren. Ja die bedoelt hij. Zou  hij zelf wel Frans spreken? Als je “gris” voor “jaune” houdt, hm. Daarna wil hij ook de papieren van de “Dwien” zien. Hij mag het zelf aanwijzen omdat we Dwien niet verstaan. Hij blijkt de douanepapieren te bedoelen.

Als je naar Marokko reist met een auto, moet je die importeren via de douane, en bij vertrek weer exporteren. Daar zijn heel wat papieren voor nodig, en ook vaardigheden om zogenaamde helpers te vermijden. Vriendelijk lachen, leh sjukran (nee dank u), zodra er een vriendelijk lachende man aan het autoraampje verschijnt. Gekleed in een sjofel jasje met een leeg etiket aan een koordje om zijn hals. Dat etiket bewijst, hoopt hij, dat hij werkt bij de douane.

De douanepapieren worden overhandigd, gecontroleerd en in orde bevonden.

Sprak die vent nou slechter Frans dan wij? Dwien! Haha, wat een arrogantie om ons aan te houden met de vraag of we wel Frans spreken! Dwien! Hij kende niet eens het Franse woord voor douane. “Parlez-vous francais?” Oui monsieur, en beter dan u met uw Dwien.

Eenmaal terug in Nederland ontdekken we dat Dwien (Diwaan) het Arabische woord is voor Douane. Diwaan betekende aanvankelijk register, in het Perzisch. Daarna ging het ambtsvertrek, kanselarij, staatsraad betekenen. Toen het woord in het Arabisch werd overgenomen kreeg het ook de betekenis “tolkantoor:. En door verbastering via Spaans en Frans werd het douane. *)

Zo fout was het dus allemaal niet. Dwien, Diwaan. Diwan. Divan, Douane, het hangt allemaal samen. Eigenlijk zitten wij met ons Douane verder uit de richting.

*) Koffie, kaffer en katoen, Arabische woorden in het Nederlands. Marlies Philippa, Pantheon Boekhalde, Amsterdam 1989.

3. Het geheim van de arganolie

Het meisje Fakim is enthousiast bezig met het malen van argannoten. De eigenaresse van het complex en haar “zus” (die mogelijk de tweede vrouw is van haar man)  leiden ons rond. Moeilijk te doorgronden hoe de verhoudingen liggen, maar een van de vrouwen is duidelijk aan de leiding. Ze is klein, krachtig, draagt een djellaba, een hoofddoek, en heeft een doek voor haar mond. Haar zakenneus steekt boven de doek uit.

Foto: Winkel, by Pawi & Chaperon, 2015

Ik mag net doen alsof ik de gemalen noten in een machine, een oliepers, laat glijden. Voor de foto.

Geleidelijk aan wordt ons duidelijk dat we een beetje in de maling worden genomen, het is niet echt hier. Maar wel mooi. En vriendelijk. Fakim blijft me maar over de rug aaien als ze een fooitje van 10 dirham (1 euro) krijgt voor de foto die we mogen maken van haar zware werk.

Die kamelen daar beneden, die zijn eigenlijk aan het grazen op haar grond, daar kan ze later ook nog pacht voor vragen.

We krijgen alle vertrekken van het huis te zien, worden uitgenodigd voor de thee. Bovenop is een terras en tussen de kantelen door vertelt de oppervrouw – zo noem ik haar maar – over haar moeder, die eigenaar was van alle grond die we van hieruit kunnen zien. Die grond is nu onteigend. Maar ze is bezig met een rechtszaak om dat te herstellen. En ze heeft plannen met het grote huis: hier een restaurant, hier een keuken. Die kamelen daar beneden, die zijn eigenlijk aan het grazen op haar grond, daar kan ze later ook nog pacht voor vragen. Het verschil tussen dromedarissen en kamelen ziet ze niet. Mijn verhaal over hoe ik dat vroeger leerde: een dromedaris heeft één bult, een kameel heeft er twee, het interesseert haar niet. Het zijn allemaal kamelen, en deze zijn al bijna van haar. Ze voorziet me van een doek om mijn blote benen te bedekken. Had ikzelf natuurlijk ook aan kunnen denken, maar het bezoek aan deze arganolie-boerderij was niet vooraf gepland.

Arganolie is beroemd om de bijzondere smaak: nootachtig (het komt dan ook uit noten, die worden fijngemalen en geperst). Ook is de olie heel goed voor de huid, werkt erg goed tegen reumatische klachten en tegen hoofdpijn. Kijk, dan gaat het ergens op lijken.

We hebben heel veel geiten gezien, op alle momenten van de dag, maar geen enkele brakende geit.

In het begin van onze reis weten we niet wat ons overkomt, we kunnen zomaar tussen arganbomen overnachten. Ze geven overdag een prima bescherming tegen de zon. We zien geiten in de bomen klimmen om de noten te eten, ze varen er wel bij. Het gerucht dat de olie wordt gewonnen uit de poep van die geiten of uit hun braaksel kunnen we niet geloven. We hebben heel veel geiten gezien, op alle momenten van de dag, maar geen enkele brakende geit. En geen enkele herder waagt zich aan het breken van hun droge keutels. Hij laat ze lekker grazen, en als ze de boom in willen is het hem best.

Foto: Boom met Geit, by Pawi & Chaperon, 2015
Foto: Boom met Geit, by Pawi & Chaperon, 2015

Er staan miljoenen zo  niet miljarden arganbomen in het zuidwesten van Marokko. En het merendeel daarvan staat daar gewoon mooi te zijn. Hier en daar worden de noten van die boom benut voor het maken van olie. De geiten hebben de weg gewezen: dit is eetbaar. Een beetje klimmen en eten maar. Kijk uit voor de doornen, die zijn lang en scherp.

De traditionele manier van het maken van de olie, die wij dus te zien kregen als een soort theateropvoering, is bewerkelijk. De vraag naar arganolie nam toe, en er werden machines ontwikkeld om de productie te versnellen en te verhogen. Maar dan wel buiten Marokko. De kwaliteit nam af, en de Berbervrouwen, die de traditionele methode hadden vervolmaakt, werden ongewild gedegradeerd tot mensen die de zaden moesten aanleveren.

Zoubida Charrouf (foto van internet)
Zoubida Charrouf (foto van internet)

Ze richtten hun Coöperatieves Féminines d’huile d’Argan op. Waar de olie nog wel met de hand werd gemaakt en de kwaliteit kon worden gegarandeerd. De Marokkaanse overheid heeft de Berbervrouwen gesteund bij hun ontwikkeling van Coöperatieves Féminines. Ze werkte daarbij samen met de pleitbezorger prof. Zoubida Charrouf, universiteit van Rabat. Tegelijk werden landgoederen met arganbomen beschermd. Ze heten nu Arganeraies. Het gevolg is dat de vrouwen in aanzien stijgen, ze verdienen geld, kunnen opleidingen volgen. En ze hoeven niet meer thuis te blijven. De leerplicht in Marokko is tot 15 jaar, maar de helft van de Berberkinderen gaat niet naar school. Dat aantal neemt nu snel af.

In het winkeltje kopen we die doek, en vele flessen olie als souvenir voor alle achterblijvers. Wel laten we dat heerlijke mengseltje van noten, olie en honing staan. Ruikt heerlijk, smaakt goed, maar de tas is vol. De flessen zijn goed beschermd tegen breuk en lekken voor de lange reis die nog gaat volgen.

Winkel, foto Pawi & Chaperon, 2015
Winkel, foto Pawi & Chaperon, 2015

4. Zo iemand gun je alle goeds

“Mijn paard heet Coco, nee het is niet Coco Chanel”, zegt de gids met een brede grijns. Dan volgt een schaterlach. Voor een hengst is het een bijzondere naam. Hij legt zijn grap niet uit. Het witte paard heeft een doek om zijn oren, tegen de vliegen zegt de gids. Om iets te verbergen? vraag ik me af. Of om hem te beschermen tegen het verkeerslawaai? Toch een mode-attribuut?

Hier moet je zijn om een hengst te huren als je je merrie wilt laten dekken.

We zijn in de stad van de paarden. Meknes. Het centrum voor liefhebbers van Arabische volbloeden. Hier moet je zijn om een hengst te huren als je je merrie wilt laten dekken. Hier kun je de trainingen van de paarden zien. Coco is ook fel, maar onvergelijkbaar met de volbloeden: kleiner, smaller, minder nerveus.

4koets
Photo: Paard en Wagen, Pawi en Chaperon, 2016

Na een lange wandeling door de stad komen we terug en drinken koffie op een terras aan een groot plein. De oude gids die ons enkele uren geleden aansprak met het aanbod een tourtje door de stad te maken met paard en wagen, gaat een paar stoelen verder zitten. Zwijgend. Maar we begrijpen dat hij ons opwacht.

We lopen naar het voorste koppel, een jonge koetsier vraagt of we een rondrit willen en leidt ons vervolgens langs vier of vijf wagens naar die van de oude gids. Nonverbale communicatie, daar zijn ze blijkbaar sterk in. De oude heeft op een voor ons onmerkbare manier duidelijk gemaakt dat deze klanten voor hem zijn.

We maken kennis met Coco. We zeggen de gids dat we graag een tour willen maken en dat we al weten dat dat 120 dirham (12 euro) kost.

“Mijn naam is Hassan. Ik kan jullie rondrijden langs de zeven poorten, en zwijgend langs alle andere bezienswaardigheden rijden. Kost inderdaad 120 dirham. Maar ik kan jullie onderweg ook uitleg geven. Dat kost meer. In tegenstelling tot de anderen ben ik een officiële gids, spreek ik Frans, en ken ik de geschiedenis.”

Photo: c) pawi
Photo: Hassan, by Pawi en Chaperon, 2016

We zitten al in zijn calèche, een van de tien of twaalf uit de rij, en stemmen in met de door hem bedongen loonsverhoging. Hij verkoopt zich goed. Bovendien zouden we geen andere gids meer bereid vinden voor een tour, als we nu nog afzien van zijn diensten, de solidariteit onder de paardenmenners is groot. Onderweg blijkt dat hij het mennen van zijn Coco goed beheerst, dat hij de weg kent, en dat hij ook nog eens een verhalenverteller is.

Photo: Muur, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Muur, by Pawi & Chaperon, 2016

Op het grote plein zijn er elke avond slangenbezweerders, verhalenvertellers, zwaardenslikkers en muzikanten. In de stad zelf zijn er schrijvers, die mensen helpen hun verhalen of brieven in schrift op te stellen. Iets minder dan de helft van de Marokkanen is niet in de gelegenheid geweest om te leren lezen en schrijven, maar verhalen en gezangen kennen ze allemaal. Tegenwoordig worden de Ecrivains Publics ook geraadpleegd om via computers formulieren in te vullen. Onze oude gids hoort helemaal thuis bij dit leven. Op zijn vrije dagen, als hij die al heeft, is hij waarschijnlijk verhalenverteller.

Photo: Bab dinges, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Bab Mansour, by Pawi & Chaperon, 2016

De stad heeft zeven poorten en hij laat ze ons allemaal zien. Er is een grote muur om het oorspronkelijke stadje gebouwd, dat heeft Moulay Ismael laten doen door zijn 30.000 slaven, waaronder veelal christelijke krijgsgevangenen en vele negers uit zuidelijker landen. De muur is 43 kilometer lang, en meters dik. De mooiste poort is Bab Mansour. Bab is deur of poort.

Hij rijdt ons langs het project van de Moulay, de gigantische muur, de watervoorziening voor de tuinen, de graanschuren, de plek waar duizenden paarden gestald konden worden, het paleis dat nog maar voor een kwart is afgebouwd, maar zo al onvoorstelbaar groot, de poorten, de tuinen, het meer.

Waarschijnlijk is het zelfspot. Ik lach mee.

Als ik zeg dat het nogal megalomaan oogt grijnst de gids en schaterlacht alweer: “maar ik ben niet megalomaan hoor! “ Ik probeer zijn humor te begrijpen. Nee, hij is niet megalomaan. Hij ziet eruit alsof hij arm is. Waarschijnlijk is het zelfspot. Ik lach mee.

Photo: Bab Manour detail, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Bab Manour detail, by Pawi & Chaperon, 2016

Van Moulay Ismael, deze overheerser uit de Alouitenstam, waartoe ook de huidige koning van Marokko behoort, is bekend dat hij minstens 888 kinderen verwekte. Dat is serieus bestudeerd door serieuze wetenschappers. Het blijkt te kunnen met zijn aantal vrouwen en bijvrouwen. De Moulay leefde van 1672 tot 1727 en wilde een stad laten bouwen die zijn gelijke niet kende, met een paleis dat groter en mooier was dan het Paleis van Versailles. Er waren in die tijd veelvuldige economische en politieke contacten tussen Noord Afrika en Europa.

De gids vertelt hoe de Moulay een aanzoek deed aan een Franse prinses, of liever gezegd haar vader vroeg om haar hand. Hij liet dat doen door een koerier en gaf hem een kostbare ring mee. De vader weigerde, de koerier overhandigde de ring terug aan Ismael, die hem meteen in het water gooide en vervolgens de boodschapper onthoofdde. Hassan grijnst, maakt een gebaar van het mes door de keel, en schaterlacht alweer.

Die Lodewijk kon er wat van, met vrouwen, minnaressen, concubines …

Dit verhaal gaat over de Zonnekoning, Louis Quatorze, Lodewijk de Veertiende. Daar hadden we al over gelezen, maar nog niet in deze vertelling gehoord. Die Lodewijk kon er wat van, met vrouwen, minnaressen, concubines, hij schonk ze allemaal kinderen, en hij bleef voor ze zorgen. Dat wil zeggen, zorgen dat ze goed trouwden. Die Ismael paste niet in zijn plannen. Marie Anne van Bourbon, een van de dochters van Louis XIV en zijn Louise de La Vallière, buitenechtelijke dochter en lieveling van haar vader, trouwde op 16 jarige leeftijd met een neef, en Ismael kreeg het nakijken.

De gids rijdt ons nu door een lange ommuurde straat. Hier mogen geen auto’s komen, maar hij met paard en wagen wel. Hij vertelt dat we nu rijden door de Rue des Morts, de straat van de doden.

“Als je door die poort komt, daar aan het einde van deze weg, is je leven voorbij. Kom je binnen door de poort, dan bleef je hier om te werken aan het megalomane project, en je stierf door uitputting. Of je liep de poort uit, keerde je rug toe aan dit slavenbestaan. Dan stierf je sneller, je werd gedood. Niemand verliet deze straat levend in de 18e eeuw.”

En weer die schaterlach van Hassan. Hij grijnst, hij leeft, hij weet hoe het werkt. Hij begeleidt ons nog naar boven, naar het dakterras van het restaurant waar we eerder koffie dronken. Hij eet niet mee. Hij is tevreden met zijn tipgeld.

Zo iemand gun je alle goeds.

4legeweg
Photo: Lege weg, by Pawi & Chaperon, 2016

5. Een zweepje voor de meeuwen

Het is van alle tijden, het verschil tussen arm en rijk, tussen onderdaan en heerser, tussen sappelaar en bon-vivant. Ook in het Marokko van nu. Veel zichtbaarder dan bijvoorbeeld in Nederland.

Iedereen wil wat verdienen. Dat is logisch.

We zien geen bedelaars. Wel veel armoede. En misschien daarmee samenhangend ook veel behulpzaamheid. We ervaren geen jaloezie, wel maken mensen slim gebruik van onze nieuwsgierigheid om er wat aan te verdienen. Iedereen wil wat verdienen. Dat is logisch. En in Marokko doen ze er wat voor.

Hieronder een paar voorbeelden van hoe de mensen hun geld verdienen, op het land, in de stad, bij de toeristen, aan de kust.

Op het land

5.boermetsikkel
Photo: Boer met sikkel, by Pawi & Chaperon, 2016

Ploegen gaat in de rijkere gebieden – die zijn er ook – met een machine die wordt gedeeld door verschillende boeren. Veel vaker nog gaat het met een houten ploeg met een ijzeren voor, getrokken door een os, waarbij de ezel de gemaakte voren wat intrapt.  Zaaien gaat met de hand. Oogsten met een eenvoudige sikkel, en soms ook met de hand. Vaak zie je hele families het graan snijden, en stapelen in mooie bergjes. Soms doet iemand het in zijn eentje. De oogst is voor hem. Boeren hoeven geen belasting te betalen, dus een beetje boer houdt zijn hoofd boven water met zijn stukje grond. [tekst gaat onder foto’s door]

Photo: Hooiwagen by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Hooiwagen by Pawi & Chaperon, 2016

Je helpt elkaar ook door het zo hoog mogelijk opstapelen van hooi. Eén wagen laten rijden kost minder dan twee.

In de stad

Photo: Leerbewerker, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Leerbewerker, by Pawi & Chaperon, 2016

De leerlooier werkt in groepsverband. Huiden worden geschoond, gewassen, gelooid, gekleurd. Er zijn veel mensen tegelijkertijd bezig in de verschillende tobbes. Het stinkt, maar het schijnt goed te betalen. Misschien wen je ook aan die stank, we zien dat er veel mensen vlak langs het looiersterrein wonen. Ze verkopen het leer aan inkopers, die het later als tassen en sloffen weer doorverkopen.

Photo: Lege flessen, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Lege flessen, by Pawi & Chaperon, 2016

Hergebruik is een goede gewoonte. Lege waterbidonnen, eigenlijk alle lege plastic flessen, worden verzameld om daarna een tweede of derde leven te krijgen. Niet in de vuilnisbak doen, dat is alleen maar meer werk voor de tweedehands-plasticflessenhandelaar. Zet hem er netjes naast.

Bij de toeristen

Photo: Springende muzikant, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Springende muzikant, by Pawi & Chaperon, 2016

Wat bijverdienen met muziek. En een sprongetje maken om de toeristen aan het lachen te krijgen. Ook als je ruim zeventig bent en met je kleinzoon een optreden verzorgt.

Photo: Rennende muzikant, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Rennende muzikant, by Pawi & Chaperon, 2016

En als je ziet dat je wordt gefotografeerd tijdens je optreden, ren je af op de fotograaf om een kleine bijdrage te vragen. En als je talent meer ligt bij mutsen breien: doen!

Photo: Mutsenmaker, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Mutsenmaker, by Pawi & Chaperon, 2016

Aan de kust

Photo: Man met zweepje, by Pawi & Chaperon, 2016
Photo: Man met zweepje, by Pawi & Chaperon, 2016

Hier eet iemand van twee walletjes. Hij bewaakt tegen betaling de visvangst van die ochtend door meeuwen weg te jagen met zijn zweepje. En vraagt een kleine bijdrage voor de foto die van hem wordt genomen. Beet, vanzelfsprekend.

6. Stoppen voor de zeevlam

Het enige verkeersbord dat we vaak zien en dat nergens in Marokko in het Frans wordt ondertiteld is het stopbord. Hier staat in het Arabisch: Qif. Of Qaf. Te vertalen met STOP.

marokko reisverhaal
Photo: Pawi & Chaperon, 2016, Stop!

Vreemd genoeg staat dit bord op een plek waar iedereen uit zichzelf al zou stoppen, boven aan een helling en op de rand van de kust. Degenen die over het pad langs de kust lopen, wat schoolkinderen, een enkele boer, die zie je als automobilist al van verre aankomen, en zij jou ook.

Het blijkt een gouden advies. Hier stoppen. Vanaf hier verder lopen.

Kijken.

Dit zien we als we over de rand kijken.

Zeevlam.

 

Ook wel zeemist genoemd. Een verschijnsel dat we ook in Nederland wel kennen, plots optredende mist vanuit de zee. Maar zoals hier hebben we het nooit zo goed in beeld gehad. Het doet zich voor als de lucht warmer is dan het water.

Eenmaal terug in Europa zien we dit tafereel in Tarifa als een saluut aan Marokko, dat je met enige goede wil, een bril of een verrekijker, vanuit hier kunt zien liggen.

reisverhaal marokko
Photo: Pawi & Chaperon, 2016, saluut aan Marokko

Bronnen:

  • Internet
  • Marokko, reisgids National Geographic
  • Morocco, Baedeker
  • Morocco Handbook, Julius Honno & Justin McGuinness

Dit feuilleton “Een sluier los in de wind”, is geschreven door Pawi. 

Van dezelfde schrijfster: “Veel lieve kinderen”. 

Advertenties

Auteur: Bas van Vuren

Schrijver. Rijmer. Kijker. Open en nieuwgierig. Kent veel beroemde mensen.

181 gedachten over “Een sluier los in de wind”

  1. Wel wat lang van stof, maar dat heb je nu eenmaal met zo’n verre vakantie. Overigens, alleen turkse mannen dragen kaftans (en meer volkeren in het Midden Oosten). Marokkaanse mannen dragen djellaba’s, labaya’s en djabadors.

    Like

  2. Roos, je hebt zijn emailadres, vraag hem zijn mening als het zo belangrijk voor je is, zet een eigen website voor hem op, richt een fanclub op, doe een crowdfunding project en benoem hem tot Held van het Jaar 2015 maar houdt nou alsjeblieft eens op met hem overal bij te halen, man. Heb je ook nog een eigen mening, kun je zonder hem?

    Liked by 1 persoon

  3. Heb je ook nog een eigen mening
    Ja, die heb ik “Sfeer goed beschreven”. Meer heb ik er niet over te zeggen.

    Like

  4. De scheve moskee van pawi…een heel mooie foto.
    Je ben echt een goede auteur. Ik hou erg van jouw stijl van schrijven, wou dat ik dit kon. Ik haal gelijk mijn schoonmoeder en haar aambeien erbij maar jij weet wat je wilt beschrijven en dwaalt niet af. Dat is een krachtige kwaliteit maar dat hoef ik je niet te bevestigen.
    Hoe iemand dit nu lang van stof kan vinden is mij een raadsel.
    Maar goed, misschien moet het zo:
    Marokko. Niet beroofd.
    Wordt vervolgd.
    Gelukkig…

    Liked by 1 persoon

  5. Magertjes, Roosje. Erg magertjes. Ben je ook benieuwd naar de meningen van andere reageerders hier op de site? Zou je ook graag de mening van Ingries willen hebben, Dom Blondje, Goudhaantje, Keesmees, Pueber, Jammerende Jurk, Marquis de Sade, Spuit11, Jan zelve? Zullen we wrhfd proberen te localiseren, Pimm’s, Trolley? Of kun je gewoon eens proberen in het hier en nu te leven, hier te reageren met de reageerders die hier nu zijn?

    Jammer dat we nooit zullen weten wat Mozes en Methusalem, laat staan Eva (van Adam) van dit verhaal gevonden zouden hebben. Ook Obama leest hier niet mee, noch de paus, zullen we hen dit verhaal per diplomatieke koerier sturen? En heeft er iemand het emailadres van Tina Turner, Rob de Nijs en Herman van Veen? Vergeet ook niet, Roos, om de aflevering aan je moeder voor te lezen. En organiseer een reunie van je lagere school, of eerste klas LTS, keibenieuwd wat die er allemaal van vinden.

    Like

  6. Nou laat APD zich alweer smalend over DSR uit – ondanks DSR’s verbodje van gisteren nog wel.

    Of DSR nou wel of niet gereageerd, dat doet er niet toe voor dat allerprikkelbaarste, onzekere mensenkind.

    Zal mij benieuwen of HR zich zo zal laten afblaffen. Het jaar is nog lang genoeg om nog een derde reageerder van de kar te laten vallen – het rijdt immers des te lichter.

    Like

  7. pawi
    Mooi reisverhaal. Ken je dat verhaal van dat oudere Nederlandse echtpaar, dat in Italie aan een paar Roemenen vroeg of ze daar ergens wild mochten kamperen ? Ze hebben het zelf niet na kunnen vertellen.

    Like

  8. Dank voor de reacties.

    We maakten deze reis met een gammel oud gehuurd caravannetje. Tot voor kort overnachtten we altijd in een tent met af een toe een superdeluxe hotel om bij te komen. Maar voor deze reis zijn we overgestapt op elke dag comfort, dwz lekker bed, eigen keuken en leeslampjes alom. Dus waar we vroeger lachten om “wilt u electriciteit?” daar zeiden we nu gretig “ja graag”. Ook beter voor bier en wijn in de koeling.

    De kaftan wordt ook in Marokko gedragen, maar nu herinner ik me dat die man met zijn Dacia een capuchon op zijn gewaad had, dus was het een djellaba. Die andere benamingen van afterallalert ga ik nog googelen.

    Het reisverhaal van die naïeve zestigers in Italië kenden we al voor we vertrokken. Je vraagt zoiets niet aan herders in het wild, maar aan mooie hoogopgeleide vrouwen in een huis. Blijkt achteraf maar weer eens.

    Liked by 1 persoon

  9. Dankjewel Klare taal en plopje.

    Voor TimmerArk heb ik nog een mooie link. Op de iPad met NRC abonnement goed te lezen. Die moskee heb ik trouwens gefotografeerd met de iPad, die doet het blijkbaar met een groothoeklens. Was ik wel gelukkig mee.

    De link is naar een mooie bijdrage van Frits Abrahams, helemaal doorlezen graag. Ik dacht aan TimmerArk, die zich graag liet vergelijken met Den Doolaard en Reve, maar ook Hemingway past in het rijtje.
    Let vooral op de adviezen die H. kreeg van een vriend.
    Het artikel leest sowieso als een eerste klas internationale trein.

    http://www.nrc.nl/handelsblad/2015/11/24/parijs-als-feest-1560433

    Liked by 2 people

  10. Oja, Klare taal, je kunt je NRC abonnement makkelijk vervangen door een ander type abonnement op NRC of nrcnext, met gratis of bijna gratis gadget, iPhone of iPad. Heb ik gedaan.

    Like

  11. Pawi, 20.03

    Dank voor je tip NRC.abonnement.

    Hemmingway is inderdaad een feest om aan de barre werkelijkheid van terreur te ontsnappen.

    Om beter voorbereid te zijn raad ik aan: Soumission van Michel Houellebecq te lezen, een profetisch verhaal wat geheel niet ondenkbaar zou kunnen blijken.

    Like

  12. Dank je pawi, ik had het vannacht al gelezen. De NEXT kun je soms al rond 2 uur en meestal in ieder geval want dat doe ik de laatste tijd om 04:00. Je moet toch wat…;)

    Mijn koffer staat klaar om naar gevonden voorwerpen te verhuizen. Dag of twee hooguit nog.

    Like

  13. PS
    Ik zou het niet in mijn hoofd halen om mijzelf met deze schrijvers te vergelijken, dat deed een programmaatje met een stuk tekst van mij, ik geloof de eerste 8 delen van Burnout. Ik zal het programma zoeken en de link plaatsen, als ik het nog kan vinden op FB…best vermakelijk.

    Like

  14. Werkelijk schitterend gedaan, pawi!
    Het begin is goed gevonden, daarna hou je de aandacht vast door een goede schrijftechniek met originele wendingen (voor zover ik het kan beoordelen), en het einde doet je glimlachen. Het verhaal kan goed op zichzelf staan, maar ik ben natuurlijk blij dat er nog meer komt.

    Liked by 1 persoon

  15. Hm, ik kreeg deze:

    We kunnen jouw identiteit natuurlijk niet achterhalen maar we kunnen wel bepalen op wiens schrijfstijl de jouwe het meeste lijkt.

    Laat die roman van de nieuwe De Coster dus maar komen…

    Da’s een vrouw, Saskia de Coster, nooit iets van gelezen, zij plagieert mij wellicht al jaren 😦

    Liked by 1 persoon

  16. Voor de bovenstaande tekstanalyse had ik een stukkie Mumbai ingeleverd, da’s kennelijk keivrouwelijk geschreven, 21 graden op de schaal.

    Voor de gein een stukkie intro gedaan, da’s al minder vrouwelijk, 4 graden slechts, en men wil ook mij met Campert vergelijken, zucht:

    We kunnen jouw identiteit natuurlijk niet achterhalen maar we kunnen wel bepalen op wiens schrijfstijl de jouwe het meeste lijkt.

    Laat die roman van de nieuwe Campert dus maar komen…

    Oftewel, het programma moet nog wat verder leren. En jawel, er heersen vele stijlen in een veelzijdige schrijver, juist dat maakt hem tot een veelzijdige schrijver. Net zo makkelijk kunnen verplaatsen in een enge man, massamoordenaar als een jong meisje, kind, kikker of achtergelaten fiets tegen een boom.

    Liked by 3 people

  17. Mijn schrijfstijl varieert volgens Stylene per stukje tekst; althans dat was zo toen ik in 2014 wat tekstjes heb laten analyseren. De software zal sindsdien wel verder ontwikkeld zijn, neem ik aan.

    Het grappigste vond ik wel dat het teksttype Poëtisch werd geplakt op een stukje non-fictie.

    Liked by 2 people

  18. Zojuist de nieuwste Plopje ingevoerd. Volgens het programma is het neutraal (vrijwel exact tussen man en vrouw in), een mengeling van poezie en sprookje (ha! Plopje lijkt ontmaskerd te zijn), en komt de schrijfstijl nog het meest overeen met die van Hermann Koch.

    Like

  19. Geinige site, dank voor de link TimmerArk.
    Iets meer vrouw dan man, lees ik op Stylene.

    We kunnen jouw identiteit natuurlijk niet achterhalen maar we kunnen wel bepalen op wiens schrijfstijl de jouwe het meeste lijkt.

    Laat die roman van de nieuwe Elsschot dus maar komen…

    Like

  20. Eigenlijk moet iemand voor de gein een hoofdstuk van een boek van Wolkers of Reve invoeren. Ik kan het momenteel niet doen. Maar ben wel erg benieuwd.
    Ik moet maandag een presentatie doen en wil deze enten op het boek Job. Dus ik lees me nu te pletter. Houdoe!

    Liked by 1 persoon

  21. Poëtisch kan ook heel non fictie zijn, Luv, en andersom. Dat is schrijven met de prozaïsche letter S. Of zo iets. Job, ik heb er nu al een hekel aan, maar ik ben nu eenmaal werkschuw.

    Like

  22. @ Timmerark morgen een presentatie, met je burnout valt het dus gelukkig reuze mee!

    Laatste deel Verbrijzelde liefde leek het meest op Coster. Was daarmee een tikje mannelijker geworden. Veel Vlaamse auteurs, zijn zeker mannelijker

    Like

  23. Maandag beste HR. En het gaat over mijn burn-out 😉 dus das een win win situatie. Gelukkig krijg ik een taxi vergoeding en wie weet rozen!
    Gladiolen mogen ook.

    Like

  24. 😀 Dikke lolicoon. Ik heb zojuist het boek Job laten analyseren. Het is vermoedelijk geschreven door een man, maar zeker geen macho (9 graden naar rechts). Het is een sprookje, poezie. Schrijfstijl komt in de buurt van Hermann Koch.

    Liked by 1 persoon

  25. Dat klopt aardig, Sylene weet er raad mee!
    Katan heeft het vandaag ook over Job in zijn column bij de NRC, TimmerArk. Tip. Goed geschreven.

    Like

  26. Hoe denk je dat ik opeens aan Job denk mevrouw pawi? Ik betaal voor die krant dus ik lees ‘m van A tot Z. Vond Joep al nooit veel maar mijn favoriete actrice (al heb ik nooit iets van haar gezien en kan ik even weer niet op haar naam komen) schrijft veel aardiger.

    Like

  27. Voila, en daar staat deel 2, over dwien en de douane en een pakje Marlboro’s, herkenbaar! En mooie stiekeme foto, dat zijn de spannendste 😀

    Like

  28. Dat krijg je ervan als je met een dikke patserauto door Marokko gaat toeren. Op al mijn reizen door Marokko op mijn mountainbike heb ik nergens last van gehad.

    Like

  29. Dank voor het plaatsen en voor de opmaak, *A. Dapie.

    En dank voor de reacties. Een dikke patserauto is wel zo handig als je in vier weken het land wilt bereizen.

    Liked by 1 persoon

  30. Een beetje herkenbaar. Een zwager was lid van een support groep, een fanclub? Nee, het ging dieper dan dat, hij steunde het personeels fonds van de politie en had een speciaal pasje. Dat en de gloednieuwe Mercedes met Franse nummerborden behoedden ons van maleur. Ben jij ook langs een van de vele, vele paleizen van de Koning gereden? Er staan altijd honderden soldaten en politieagenten, ook op de wegen er naar toe. Opdat niemand weet waar hij slaapt.

    Like

  31. Het blijft een sprookjesland, Marokko. Bmmb kent het goed.
    Ik zou er wel willen wonen.
    Niet in een van al de paleizen, van de Koning, of van de Saoudi’s. Wel in een hutje aan de kust. Waar ik kan slapen zonder zorgen.

    Like

  32. Eens moet de eerste keer zijn huiver icoon Liever niet natuurlijk.

    http://rense.com/general13/tidal.htm

    Britain may be hit by a monster wave predicted to devastate the coasts of Florida and Brazil following a volcanic eruption in the Canary Islands. Scientists warn that the UK would probably not escape the disaster unscathed. A weaker, but still hugely destructive, wave is likely to hit Britain’s Atlantic coastline. Travelling at speeds of up to 500mph, the tsunami would be an unstoppable force. Its first target was expected to be the West Saharan coast of Morocco, where the wave would measure an awesome 330ft from crest to trough.

    Like

  33. Gelukkig staat dit zinnetje ook in het artikel:

    “We’re looking at an event that could be decades or a century away – but there will be a degree of warning beforehand,” said Simon Day

    Like

  34. Gaat dit (ook) over de supertsunami die de hele eastcoast van de VS wegvaagt? Iemand, ik meen Bas Haring, maar ik haal hem altijd door de war met iemand anders, schreef erover dat je die met wat explosieven zo kunt veroorzaken door ergens een stukje Canarisch Eiland op te blazen. Of was het een komiek? Maar het is wel waar.

    Vandaag naar een nieuwe kringloopwinkel helemaal in Oost geweest, maar het was naast het OLVG waar ik toch moest zijn. Wat een oplichters. Geen enkel boek gezien onder de vier euro. Nou, laat dan de wereld maar vergaan, zo is er geen lol aan.

    Ik heb een heleboel, ws betaalbare, woningen nabij Rabat aan de Atlantische kust gezien waar ik zo zou willen wonen, pawi. Uitkijken over de oceaan en mooie meisjes nog net niet topless op het strand. Geen jalabala gezien. Niet dat het mij wat deed, die net niet topless meisjes maar ik schrijf dit omdat men allerlei ideeën heeft over Marokko die niet kloppen. Zo kun je bv sterke drank in de supermarkt kopen wat in het goddeloze NL niet kan.

    Ik zou ook nog een boekje over begrafenissen kunnen opendoen maar waarom zou ik? Zo goed als pawi kan ik het niet en dan is de lol er snel af. Meer foto’s zouden van mij wel mogen!

    Like

  35. Dat boekje over begrafenissen zou ik wel graag willen inzien bmmb. Wij hebben daar oeroude graven gezien, elk gesierd met een rechtopstaande steen. Geen namen, wel allemaal in dezelfde richting….

    Bijna topless meisjes aan de oceaan, het kan en mag in West Marokko, maar zeker niet als je bijna bij Algerije bent, daar mag je als vrouw helemaal niks. Geen mannen aanspreken om de weg te vragen naar de bakker, bijvoorbeeld.

    Sterke drank of minder sterke, kan je in grote supermarkten kopen, maar niet op vrijdag. En vaak via een achterommetje, niet tegelijk afrekenen met brood en groente. Wordt “discreet” verpakt, net als in Canada eigenlijk, zodat iedereen herkent dat je iets hebt gekocht wat eigenlijk niet mag. Of zo.

    Liked by 1 persoon

  36. Zou exponentieel ook passen in het door ons aan te leveren Dictee?

    PS ik verkneukel me natuurlijk nog het meest.

    Like

  37. Ach meisje, verkneukel je maar goed
    over je aanstaande beugel
    het zal bij de mannen zijn
    waar het het meeste pijn doet

    Like

  38. Lang leve het heen-en-weer­­­

    Ik was een pensionaatsmeisje met een goeiige nonkel die redemptorist was en ‘s zondags te allen tijde een soutane droeg. In de Congolese brousse praatte hij Kikongo en dronk palmwijn zo zacht als leguanenhuid.

    Pontificaal gezeten in mijn bomma’s fauteuil, onder de Byzantijnse afbeelding van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand in haar karmozijnrode gewaad, een drupje
    Elixir d’Anvers op het ovale bijzettafeltje, liet heeroom tijdens zijn congé sigarenrook de kamer in kringelen.

    Op mijn tweeëntwintigste verliet ik dit sacrosancte, breliaanse universum en verkaste naar Nederland, waar een kotelet een karbonade heette, caoutchouc rubber, een froufrou een pony en een brood niet grijs was maar bruin.

    In Mokum voelde ik me algauw senang. Ik leerde jij-bakken pareren, linkmiegels vermijden en ervoer mijn expatriatie nooit als een collocatie. Allengs maakte ik kennis met hachee, gruttenpap en krentjebrij, maar ook met saté en spekkoek, en at niet alleen halal maar ook koosjer.

    ‘Wordt mijn dochter daarginds niet te astrant?’, weifelde mijn moeder. Ze prefereerde inmiddels dat ik Neerpelts sprak – alles beter dan dat gutturale Hollands. Mijn vader fulmineerde tegen het perfide drugsbeleid van de noorderburen en hun promiscuïteitbevorderende seksshops, maar hun eloquentie apprecieerde hij en het Groot Dictee miste hij niet één keer.

    Jeminee, ben ik na al die jaren verkaasd? Vast en zeker, al val ik geenszins van Scylla in Charybdis wanneer ik – om te spreken met de onlangs verscheiden Drs. P – vice versa heen en weer vaar tussen beide taal- en cultuuroevers.

    Liked by 3 people

  39. Het geheel spot met alle regels van een behoorlijk ikje. Maar het gaat in ieder geval ergens over, iets dat je van het dictee van vorig jaar – hoe knap in elkaar gezet het ook was – niet kon zeggen.

    Het fenomeen blijft een elitairee spellingswedstrijd van woorden die je noch in Belgie noch in Nederland ooit hoort, niet op straat, niet in de media, niet in je kennissenkring, noch leest, niet in een e-book, niet in de krant en niet op deze site.

    Maar goed, het is geen inburgeringstest en het was onderdeel van een geslaagde en genoegelijke zaterdagavond die je het gevoel gaf erbij te horen, bij dat kleine Nederland, daar waar jouw wortels liggen (hoop ik althans, heb ze al een tijd niet meer gezien en het paard van Sinterklaas zag er wel heel tevreden uit de laatste keer dat ik hem op TV zag). En wens iedereen een fijne week met stukjes spek erin en zo.

    Like

  40. @pawi
    Dank je voor de op-de-hoogte-stelling. Ik heb het bijna foutloos gelezen, geloof ik. Apie heeft gelijk: de pointe had scherper gekund.

    Like

  41. En voila, daar is het derde deel van het feuilleton, het gaat over argan: de bomen, de noten, de olie en de geiten. Met mooie foto’s van auteur en chaperon zelve.

    Like

  42. Mooi wederom, pawi!

    Ik had nog nooit van argannoten, -bomen, -geiten en dergelijke gehoord. Weer wat geleerd.

    Like

  43. Prima verhaal, pawi. Ik had ook nog nooit van arganolie gehoord, maar wel van geiten! Mooie photo daarvan! Westerlingen wordt dus op een aantal gebieden een rad voor de ogen gedraaid? Hm.

    Like

  44. PS
    Die geit in die boom blijft mij fascineren. Is dat beest zwanger? Heb je daar nog meer photo’s van? Nou ja, niet belangrijk.

    Like

  45. Mooi vervolg Pawi, ik begrijp dat de vrouwen daar zaken doen en handel drijven.
    Interessant verhaal over die Arganolie, komen daar geen mannen aan te pas, werken die alleen bij de douane of in de steden?

    Like

  46. Jonker Frits, ik zal wat meer aandacht aan de zinsopbouw moeten besteden. Aan jouw bijdragen heb ik een lichtend voorbeeld.

    Plopje, ja, dat beest lijkt zwanger. Of oud. Al die andere geiten hupsten zo snel door de boom heen, en veel hoger, dat ze niet meer fotogeniek waren. Op andere foto’s zie je ze alleen maar met goede wil.

    Klare taal, de mannen werken op het land, graan oogsten, soms met de hele familie, soms in hun eentje, schoven maken en binden, op karren laden, dat soort werk. Geldt natuurlijk alleen voor het platteland. De olie maken is aan vrouwen voorbehouden, maar mannen doen wel graag mee aan de verkoop.

    Like

  47. En ja hoor, het vierde deel staat er op. Over Meknes, waar je moet zijn om een hengst te huren als je je merrie wilt laten dekken, en over Hassan. Met liefde geschreven en sfeervol geillustreerd door schrijfster Pawi en haar chaperon.

    Like

  48. Pawi, eindelijk heb ik een beetje de tijd om je verhaal te lezen. Wat een mooi reisverslag! Ik proef de sfeer.
    Heerlijk hè, om zo de herinneringen levend te houden en na te genieten.
    Dit smaakt naar meer…

    Like

  49. Dank voor het plaatsen, blogbaas, en dank voor het kiezen van de titel.

    Inderdaad leuk om na te genieten, het weer terug te lezen. Ik zoek nog even op wat er over Suleyman Ismael is geschreven. Er is zelfs een IgNobel prijs mee gewonnen.

    Liked by 1 persoon

  50. Dank je, pawi. Het is een andere wereld. En vooral: het was een andere wereld. Met 30.000 dwangarbeiders zou zo’n man nu een gewaardeerde IS-medewerker zijn. De straat des doods is nu een snelweg waar je van Melanie 130 km per uur mag rijden? Begrijp ik dat goed? Dan verandert er toch minder dan gedacht.

    Like

  51. Omdat die vrouwen allemaal af en toe hoofdpijn hebben, lijkt me, pawi. Een op de vijf lijkt me een aardige schatting voor die tijd. Hoe vaak moet een man per dag copuleren, vond ik een spannende titel uiteraard. Het is dus rond de 1,5 tot tweemaal per dag. Blup. Valt ergens mee. Toch een belasting als je het mij vraagt. Nee, dan de Chinese man, die heeft het een stuk makkelijker. Wat doet die eigenlijk met al die extra tijd? Lezen? Snurken? Uitbuiken? Beetje oefenen ok, maar als je er maar eentje hoeft te maken mensen, tjonge tjonge tjonge.

    Like

  52. Hartelijk dank voor de aardige woorden.

    Ik weet niet hoe het werkt, Apie, met die OBA. Voor zover ik kan zien heb jij het getwitterd. Of werkt het anders? In ieder geval begrijp ik dat het een felicitatie waard is. Gefeliciteerd!

    Like

  53. Gefeliciteerd pawi! Terechte opname in de OBA Twitterkrant. Mooi verhaal, mooi verteld, en mooie foto’s.

    @Apie, niet elk schot is raak, weetjewel. Dat lijkt misschien wel zo, maar dat hangt af wat je ervan verwacht.

    Like

  54. Haha, duidelijker wordt het er niet van.
    Wie maakt die selectie van de twitteraars die zij volgen en wie maakt dan de selectie van de tweets? Wie zijn zij van OBA?

    Wat bedoelt Luvienna met “niet elk schot is raak”? En hoe kan dat afhangen van wat je ervan verwacht?

    Like

  55. Om met het laatste te beginnen, Luvienna bedoelt dat als je met een vrouw copuleert (met een man ook neem ik aan, maar daar ben ik niet van) dat je dan niet altijd een kind zult verwekken. Als je met “raak” gewoon bedoelt dat je klaarkomt, dan wordt het al makkelijker, maar ook dan is de 100% niet bereikt. Enfin, de vraag was voor Luvienna, dit begreep ik ervan.

    De eerste vraag ligt wel op mijn terrein. De blogbeheerders maken neem ik aan die selectie zelve, wie anders? Automatisch alles en iedereen volgen kan niet. De selectie van de tweets gaat voorzover ik weet automatisch, daar is een tool voor, paper.li geheten. Wie die lui van OBA zijn kun je in hun colofon nalezen, mits aanwezig, ik heb dit niet gecontroleerd, want het is zaterdagavond. Het zijn twee keilieve mensen, dat weet ik wel, en misschien wel meer.

    Like

  56. Veulsteveul informatie bij die OBA. Zeker voor de zaterdagavond.

    Dank voor de link. Dat er maar twee keilieve mensen achter zitten vind ik razendknap. Van die twee.

    Enfin, bonne nuit en morgen gezond weer op. Als ik niks te doen heb ga ik die OBA site eens helemaal uitpluizen. Zie je over een week of zo dan wel weer.

    Like

  57. Leuk Pammie, ik heb het, met jou achteraftoestemming, ff gekopieerd en ga het nu, in mijn favoriete berghut, op mijn gemakje lezen.
    Blijf het hiet toch wel een beetje ingewikkeld gedoe vinden maar dat zal met mijn kompjoeterdislexie te maken hebben.
    Groet, Afzender.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.